ایل زنگنه:

مشخصات: ایل زنگنه کهن سال ترین تشکیلات ایل ایرانی است که ریشه در حماسه و تاریخ و فرهنگ این مرزو بوم دوانیده و در تمامی دوران تاریخ این سرزمین راه سربلندی و   صیانت و استقلال ایران قد برافراشته و از خود سایه روشن بر جای گذاشته اند .

زیستگاه ایل زنگنه و ایلات و طوایف وابسته به ان را باید در ماورای مرزهای کنونی و در سرزمین ایران بزرگ جستجو کرد .مناطق کوچ این ایل بیشتر در اطراف شمال عراق کنونی  (پنجوین ، سلیمانیه و ایالت اربیل و از جنوب شرقی به بدره و از جنوب غربی به حلبچه و خانقین واز غرب به تکریت و سامرا و بغداد ) محدود است .و توسط شاه اسماعیل صفوی (905  تا 930 فمری ) به زیستگاه کنونی در منطقه کرمانشاهان کوچیدند .

در این محدوده (از شمال به بیله وار و دینه ور و از شرق به صحنه و از غرب به کلهر و روانسر و از حنوب به شیروان چرداول ) ایلات کوچرو و تخته قاپوی زنگنه و وند که وابسته و هم پیمان یکدیگرند و از دوره صفویه و قبل از ان در ان جا سکونت یافته اند.

طوایف و تیره های ایل زنگنه و وند:

کنفدراسیون ایلی زنگنه شامل ایلات وند که در حال حاضر عبارتند از طوایف :بالاوند ، جلالوند،عثمانوند،شیخوند ، نامیوند،احمدوند،بهتویی وند،پایروند،بختیاروند،جلیلوند، خالوند،احمدوند شیرازی ، کاکاوند ،و

طوایف زنگنه : کندوله و پریانی زنگنه چهری ، زنگنه شمشیر چوبی ، زوله زنگنه ،  زنگنه دورویی ، زنگنه کرکوکی ، زنگنه کرانی و ایل نتاخر سنجابی و طایفه های : خدابنده لو ،مافی وند ،نانکلی وند، باجلان  که چهار طایفه اخیرالذکر با ایل کلیایی در عصر زندیه اتحادیه واحدی را تشکیل دادند . سنجابی که در اواسط قاجاریه از زنگنه منشعب شده و استقلال یافت و طوایفی چون کاکاوند و بالاوند که قبل از سکونت وند و زنگنه در این سو می زیستند و سابقه دیرینه ای دارند .

طایفه زنگنه دورویی :

محل سکونت آنها اصلا در کنار رود ارس آذربایجان بوده که مرحوم کریم خان وکیل ( خان زند ) دو هزار خانوار از آنها را کوچانیده و به خاک کرمانشاهان آورده اند .

بازماندگان آنها هنوز در کناره رود ارس باقی مانده اند . اکنون این طایفه در جنوب جاده  اصلی کرمانشاه به تهران و در شرق کرمانشاه در دهستان درو فرامان سکونت دارند و تا سال های اخیر از ابتدایی ترین وسایل رفاهی محروم هستند.

طایفه زنگنه کرانی :

 از اصل زنگنه هستند نزدیک هشتاد خانوار می باشند این که مشهور به کرانی هستند چونکه کرانی مزرعه ای است جزء دروفرامان که در ان مزرعه سکونت داشته اند هم اکنون در چهر هرسین و بعضی هم در خود کرانی سکونت دارند . ملک و باغی ندارند و به گرمسیر نمی روند و متوقف ییلاق اند و چهل و دو نفر سرباز دارند (سال 1309 هجری قمری ) ( از کتاب کلبعلی خان زنگنه – رساله عشایر کرمانشاهان نسخه خطی – صفحه 4 )

درمورد مطالب بالا و وضعیت کنونی طوایف فوق منتطر دوستان می باشم.

در ارتباط با چگونگی حضور کردان در فارس و شیراز روایات فراوانی وجود دارد یکی از نظریه های موجود که با دلایل و شواهد  فراوان  و استدلال های  تاریخی از طرف دکتر صداقت کیش استاد تاریخ دانشگاه شیراز در کتاب کردان فارس و کرمان ذکر شده است این است که حضور کردان در فارس ریشه درتاریخ  این منطقه داشته است و ایشان مناطق فارس و کهکیلویه و بویراحمد و شرق خوزستان را اصالتا کرد می داند که در اینده در این زمینه از این کتاب استاد مطالبی ذکر خواهد شد (در همین جا از تلاش های این استاد فرهیخته و بزرگوار به دلیل کوشش های ایشان در زمینه شناساندن ایلات و طوایف کرد زبان فارس  به جامعه کرد قدردانی می نمایم)

اما یکی از روایت های دیگر که به لحاظ تاریخی دارای شواهدو قراین  ملموس تری است حضور سرداران کرد وجنگجویان کرد  همرزم وهمراه کریم خان زند است که برای پشتیبانی او با خان زند راهی شیراز شده اندو به همراه این سرداران طوایف زیادی از جمله وند و زنگنه برای ایجاد اردوی یکپارچه و وفاداری به حکومت زندیه توسط وکیل الرعایا به این مناطق کوچانده شدند و پس از انقراض زندیه به دست اقا محمدخان قاجار ،  به زادگاه خود یعنی کرمانشاهان یازگشتند  در این بین تعدادی از ایلات و طوایف کرد در بین ایلات قشقایی فارس سکنی گزیدند که اغلب کردان فارس بازماندگان ان دوران می باشند اکثریت این کردان پس از ادغام در بین ترک های قشقایی مغلوب فرهنگ غالب شدند و هم اکنون اصلا خود را کرد نمی دانند(طوایف کرد اقلی ، کردشولی و......) اما تعدادی از این طوایف فرهنگ کردی و زبان مادری خود را در عرض دویست واندی سال گذشته حفظ کرده اند و هم اکنون به زبان کردی ( زبان نزدیک به زبان مردم استانهای کردستان جنوبی یعنی  ایلام وکرمانشاه) گویش می کنند که بزرگترین انها طایفه کرانی یا کرونی می باشد که در روستای چهل چشمه کرونی در 40 کیلو متری غرب شیراز و در دو روستا از روستا های بیضاء در شمال شرق شیراز و در روستاهای اطراف کازرون سکونت دارند (حدود 10 روستا بصورت پراکنده )

به  همین دلیل و برای اشنایی با ارتباط کردان کرونی فارس با کردان منطقه کرمانشاهان قسمت هایی از کتاب جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان جلد دوم به نام ایلات و طوایف کرمانشاهان تالیف محمد علی سلطانی بابت روشن شدن بخشی از واقعیت های مرتبط با این موضوع در اینجا ذکر می گردد:

الف – ایل کلهر                

" زیستگاه :           مناطق گیلان غرب و سومار و شمال ایلام

اوضاع اجتماعی:

ایل کلهر که از دوره زندیه در سرنوشت حکومتگزاران زند نقش اساسی داشت و کوچ هزاره سیاسی برای پشتیبانی سلطنت  کریم خان زند به شیراز داشتند و بر دو منطقه وسیع و مهم و خطرناک ایل حاکمی چون قشقایی و بختیاری به همراه سایر ایلات کرد کلیایی، مافی ، نانکلی و.... ماموریت داشتند به خاطر حفظ وحدتایل و انسجام اتحاد داخلی در مقابل این دو ایل بزرگ ، اطاعت خود از این دو خاندان ( اسماعیل خان و منوچهر بیگ ) از طایفه شهبازی را لازم می دانستند ،در انقراض زندیه و روی کار امدن اقا محمدخان که به همراه لطفعلی خان به استراباد تبعید شدند ،که تغییر مسیر داده و با سازشی با خان قاجار در زادئگاه خود مستقر شدند"

 (در قسمت  بعدی ایل بزرگ زنگنه  و ارتباطات بین این ایل در فارس و کرمانشاه بررسی می گردد)         پایان قسمت اول

منتظر نقطه نظرات شما دوستان و عزیزان کرد می باشم و به زبان کردی تشکرو سپاسگذاری می نمایم هرچند که کردی نوشتن و نگارش کردی نمی دانم ولی با زبان قاصر خود جملاتی بیان می کنم تا چه قبول افتد و چه در نظر اید.  

" هر ایراد و اشکالی که  بگرین ممنون و خوشحال اووم ،  شاید بتانم گامی هر چند بیچگ ارای یووه دوسل خوم و معرفی فرهنگ قوم خوم وه یوه الگرم و له ای ری دیر و دریژ له  گشتتان تشکر اکم و ارای نظرات یوه لحظه شماری اکم و اگه مطلب و کتابی نو ای زمینه ازانیتان معرفی کیتان تا یمه بتانیم وه اصل و اصالت خومان بیشته پی بوویمان دته سرتانی درد نایرم و گشتتانی وه خووای گورا اسپارم ."

مه نو ای وبلاگکه له یو دیا و زوان کردی و فارسی اراتان درباره هر چی بتانم ایژم

تا خوشتان بیه یا نتینت ژیاملتانی ارام رد کیتان تا بیت